KUM KİL ve TAŞOCAKLARI SEKTÖR RAPORU


HER ÇEŞİT KUM DOLĞU MALZEMESİ NAKLİYE DAHİL  ŞANTİYE TESLİM SATIŞI YAPILIR.

YIKANMIŞ – ELENMİŞ KUM ÜRÜNLERİMİZ

ankara Akyurt Altındağ Ayaş Balâ Çankaya Çubuk Elmadağ  Etimesgut Gölbaşı Kalecik Kazan Keçiören Mamak Pursaklar  Sincan Yenimahalle Beypazarı Kırıkkale Çamlıdere Evren Güdül  Haymana hasanoğlan, kıbrısköyü, bağlum, ümitköy, çayyolu, beysukent, alaçatlı, tulumtaş, taşpınar, Kızılcahamam Nallıhan Polatlı Şereflikoçhisar

 

İHTİYACINIZ OLAN KUMU BELİRTMENİZ YETERLİ

 

Gsm : { 0535 } 712 20 82  { ANKARA }

 

Ofis Telefon : ( 0312 ) 482 05 09  \…  Caner ® …/ Ofis faks : ( 0312 ) 480 65 02

  •  GÜVENİLİR VE SAYGIN KURULUŞ CANER  KUM FARKIYLA BİZİMLE YAPACAĞINIZ 
  • HER TİCARETTE KAZANCINIZA KAZANÇ KATACAĞINIZI BİLMENİZDE FAYDA VAR HODRİ MEYDAN 
  • CANER KUM SEKTÖRÜNDE TEK OLMA YOLUNDA HER GEÇEN GÜN HIZLI ADIMLARLA 
  • KALİTEDEN VE HİZMETTEN ÖDÜN VERMEDEN BÜYÜYOR.
  • KUM SİPARİŞ HATTI : 0532 407 77 57

 

Gsm Cep: 535 712 20 82

.

,HER ÇEŞİT KUM MICIR STABİLİZE DOLGU MALZEMESİ NAKLİYE DAHİL ŞANTİYE TESLİMİ YAPILIR.
.
İHTİYACINIZ OLAN KUMU BELİRTMENİZ YETERLİ
Gsm Cep : 535 712 20 82
HER ÇEŞİT KUM DOLĞU MALZEMESİ NAKLİYE DAHİL ŞANTİYE TESLİMİ YAPILIR.
.
İHTİYACINIZ OLAN KUMU BELİRTMENİZ YETERLİ
Gsm Cep: 0535 712 20 82
.
HER Çeşit KUM MICIR DOLGU MALZEMESİ NAKLİYE DAHİL ŞANTİYE TESLİMİ YAPILIR.
.
Ihtiyacınız OLAN KUMU BELİRTMENİZ yeterli
,
İSTANBUL TİCARET ODASIKUM, KİL veTAŞOCAKLARISEKTÖR RAPORU1. ÜRÜN TANIMI ve KAPSAMIKum, çakıl ve mıcır, inşaat sektöründe agrega olarak da adlandırılan, belirli tanesınıflarına ve kırma ve doğal olmak üzere ikiye ayrılan, organik olmayan malzemelerdir. Bumalzemeler beton, hafif beton üretiminde, yol dolgusu ve kaplamasında, inşaat sıvasındayoğun olarak kullanılmaktadır.Yapı malzemesi olarak kum 0.063-2 mm. tane boyutunda gevşek dokulu klastik birsedimandır. Tane boyutu 0.063-0.25 mm. arasında ince kum, 0.25-1 mm. arasında ortadereceli kum, 1-2 mm. arasında ise kum deyimi kullanılmaktadır. Kum, kuvars, feldspattaneleri, kayaç artıkları, mika ve glokoni gibi minerallerin bir karışımıdır. Tanelerin yüzeyözellikleri, sertliği, kil ve silt fraksiyonlarına oranı, kumun özelliğini belirleyen faktörlerdir.Bunun yanında, kalker (CACO3) kökenli kayaçların kırılması ve sınıflandırılması ile eldeedilen yapay kumlar (taş unu) yaygın olarak kullanılmaktadır. Kökenleri, üretim şekilleri vetane büyüklüklerine bağlı olarak, ülkeler ve bölgeler arasında önemli standart ayrılıkları veisimlendirme farklılıkları mevcuttur.1.1 AgregaBeton üretiminde kullanılan kum, çakıl, kırmataş gibi malzemelerin genel adıagregadır. Beton içinde hacimsel olarak %60-75 civarında yer işgal eden agrega önemli birbileşendir. Agregalar tane boyutlarına göre ince (kum, kırma kum …. ) gibi ve kaba (çakıl,kırmataş …) gibi agregalar olmak üzere ikiye ayrılır.Agregalarda aranan en önemli özellikler;Sert, dayanıklı ve boşluksuz olmaları,Zayıf taneler (deniz kabuğu, odun, kömür vb….)içermemeleri,Basınca ve aşınmaya karşı mukavemetli olmaları,Toz, toprak ve betona zarar verebilecek maddeler içermemeleri,Yassı ve uzun taneler içermemeleri,Çimentoyla zararlı reaksiyona girmemeleridir.Agrega,betonu oluşturan malzemelerin en önemlilerinden biridir. Betonun hacmininyaklaşık olarak %75’ini agrega oluşturmaktadır. Kaba bir hesapla, yılda yaklaşık olarak 60milyon ton agrega sadece hazır beton yapımında kullanılmaktadır.Çakıl olarak adlandırılan doğal hammaddeler ile mıcır olarak adlandırılan kırılmışagregaların tane boyutu 2-18 mm. arasındadır. Tane boyutu 2-8 mm. arasında olanlara inceagrega, 8-32 mm. arasında olanlara da iri agrega denir.1.2 Beton AgregasıBeton agregası, beton veya harç yapımında çimento ve su karışımından oluşan,bağlayıcı malzeme ile birlikte bir araya getirilen, organik olmayan doğal veya yapaymalzemenin genellikle 100 mm.’yi aşmayan hatta yapı betonlarında çoğu zaman 63 mm.’yigeçmeyen büyüklüklerdeki kırılmamış veya kırılmış tanelerin oluşturduğu bir yığındır.Beton yapımında kullanılan çeşitli agregalardan bazı örnekler şunlardır; kum, çakıl,kırmataş, yüksek fırın cürufu, pişmiş kil, bims, genleştirilmiş perlit ve uçucu külden eldeedilen uçucu kül agregası. Agregalar beton hacminin yaklaşık %70-75’ini oluşturur.Betonda agrega kullanılmasının sağladığı teknik özelliklerin başında, sertleşenbetonun ‘hacim değişikliğini’ önlemesi veya azaltması, sertleşmiş betonun ‘aşınmaya karşıdayanımını’ arttırması, etkilere karşı ‘dayanıklılığını’ arttırması ve kendi dayanım gücünün4yüksekliği nedeniyle betonun taşımakta olduğu yüklere karşı ‘dayanımı’ sağlayabilmesihususları gelir.Betonda kullanılan agreganın dayanıklılığı, gözenekliliği, su geçirgenliği, mineralyapısı, tane şekli, gradasyonu, tanelerin yüzey pürüzlülüğü, en büyük tane boyutu, elastiklikmodülü, termik genleşme katsayısı, agregada kil olup olmadığı ve agreganın temizliği gibi birçok özellik betonun dayanıklılık derecesini etkilemektedir.Agrega üretim merkezlerinde, beton santrallerinde ve şantiyelerde agrega yığınlarınındepolanmasında ve taşınmasında şu hususlara dikkat etmek gerekmektedir;Agrega tanelerinin kirlenmemesi için önlem alınmalıdır. Agreganın kirlenmemesi veyadikkatsizlik sonucu agrega içerisine zararlı maddelerin girmemesi için gerekli özengösterilmelidir. Agrega yığınları oluşturulurken, mümkünse sert ve temiz bir zeminseçilmeli veya beton döşeme hazırlanarak agregalar bu döşeme üzerine yığılmalıdır.Tabana önceden kum, çakıl veya kaya parçaları da serilerek agrega yığını böyle birzemin üzerine oturtulabilir. Agregadaki suyun yığından dışarıya kolayca drenajınısağlayabilecek önlemler alınmalıdır. Çevredeki gevşek toprak tanelerinin rüzgaretkisiyle agrega danelerinin arasına karışmamasına dikkat edilmelidir.Ayrışmaya neden olunmamalıdır. Agregaların bir yere yerleştirilmesi, depolanmasıveya taşınması esnasında iri agregaların ve ince agregaların bir yığın içerisinde adetaayrı ayrı kümeler oluşturarak ‘ayrışma (segregasyon)’ yapmasını önleyecek önlemleralınmalıdır.1.3 Agregaların sınıflandırılmasıElde ediliş şekline göre sınıflamaa) Doğal agrega (doğal taş agregası) b) Yapay agrega (sanayi ürünü agrega)Tane Boyutlarına Göre Sınıflamaa) İnce Agrega (4mm altı) Kum Kırma kum Yapay kumb) İri Agrega (4mm üstü) Çakıl Kırmataş (mıcır) Yapay taşc) Taş unu (Filler) (0,25mm altı)Agrega (Kum-Çakıl) Doğal yapay veya her iki cins yoğun mineral malzemenin,genellikle 100 mm’ye kadar çeşitli büyüklüklerdeki kırılmamış ve/veya kırılmıştanelerin bir yığınıdır.Doğal agrega: Teraslardan, nehirlerden, denizlerden, göllerden ve taşocaklarındanelde edilen kırılmış veya kırılmamış yoğun yapılışlı agregadır.Yapay agrega: Yüksek fırın cüruf taşı, izabe cürufu veya yüksek fırın cüruf kumu gibisanayi ürünü olan kırılmış veya kırılmamış yoğun yapılışlı agregadır.İri agrega: 4 mm açıklıklı kare delikli elek üzerinde kalan agrega olup, kendi içersindeçakıl, kırma taş ve yapay taş olarak 3’e ayrılır.İnce agrega: 4 mm açıklıklı kare delikli elekten geçen agrega olup, kendi içerisinde çakıl,kırma taş, ve yapay taş olarak 3’e ayrılır.Taş unu: 0,25 mm açıklıklı kare delikli elekten geçen ince malzemedir.Karışık agrega: İnce ve iri agreganın karışımıdır ve doğal karışık agrega, hazır karışıkagrega ve yerinde karışık agrega olarak sınıflandırılır.Agreganın kirli (kil, silt, mil, toz,…) olması aderansı olumsuz etkilemekte, ayrıca bu küçüktaneler su ihtiyacını da arttırmaktadır.Beton agregalarında elek analizi, yassılık, özgül ağırlık ve su emme gibi deneyler uygunaralıklarla yapılarak kalite sürekliliği takip edilmelidir. Betonda kullanılacak agregalar TS706’ya uygun olmalıdır.2.1 Üretim Yöntemi-TeknolojiKum, çakıl, kırmataş (agrega) üretimi genellikle açık işletme yöntemi ilegerçekleştirilmektedir. Üretim, genellikle üretim yerinin topografyasına bağlı olarak tekli veyaçoklu basamaklar dizayn edilerek yapılmaktadır. Kırmataş üretiminde kazı ve yüklemeöncesinde hammaddenin patlatma işlemleri ile gevşetilmesi gerekmektedir. Bunun yanındaplaser kökenli kum ve çakıl üretilen ocaklarda delme patlatma işlemine gerek kalmadanekskavatörler yardımı ile kazma ve yükleme işlemi gerçekleştirilir. Taşocakları üretimindekullanılan galeri patlatması, teknolojik gelişmelere paralel olarak yerini delme-patlatmayöntemine bırakmıştır. Galeri patlatması sonucu nihai ürünün tane boyutunun büyük olması,düzgün basamakların oluşturulamaması ve en önemlisi bu yöntemle oluşturulan şiddetlisarsıntıların çevresel etkileri nedeniyle yasaklanmıştır. Delme-patlatma yönteminde bir veyabirden fazla sıralı delikler açılarak patlayıcılarla doldurulur ve ateşleme yapılır. Delinendeliklerin çapları, derinliği ve aralarındaki uzaklık formasyonun niteliğine basamakyüksekliğine ve günlük üretime göre değişir. Ocaktan alınan patlatılmış malzeme kırmaeleme tesislerine taşınarak kırmataş standartlarındaki tane boyutlarına kırma-elemeyleayrılır. Ocak işletmeciliğinde kullanılan makinalar aşağıdadır;BETONDA KULLANILAN AGREGAORANLARIKırma kum %29 1 no.lu agrega %28 2.No.’lu agrega %26 Dağ ve dere kumu %13 Deniz kumu %4- DELİCİ (Vagondrill ve truckdrill) – KOMPERSOR – YÜKLEYİCİ (Lastik tekerlikli veya paletli)- EKSKAVATÖR – BULDOZER – DAMPERLİ KAMYON – EL TABANCALARI- KIRMA ÖĞÜTME TESİSLERİ – ELEK ve KONVEYÖRMaden Grupları Yılbaşı stok miktarı (ton) Üretim miktarı (ton) Miktar (Ton)Yapıtaşı Tüvenan Granit Tüvenan Bazalt Tüvenan Kireçtaşı(Kalker) Tüvenan Kırılmış Marn Tüvenan Tras Tüvenan Alçıtaşı Tüvenan Kum ve çakıl Tüvenan Kum Çakıl Kaolin Tüvenan Ayıklanmış Kil Tüvenan Mermer molozu Tüvenan Kırmataş Mıcır Stabilize Mozaiktaşı Mermer harici granül parça ve tozları Balasttaşı Tüvenan Curuf.moloz İnşaat için cüruf ve tahkimat malzemesi Tahkimat mal Toprak Tüvenan Tuğla toprağıKaynak: DIEYine 2000 yılı itibariyle Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil veTaşocakları işletmelerinin sayıları; çalışanlar ortalaması, tuvenan üretim miktarları, katmadeğer ve katma değer payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır. Yapıtaşı Kireçtaşı (kalker) Kum ve Çakıl Kil Mermer haricindeki taşların granül parça ve tozları Diğer (mermer, granit, bazalttaşı vb.)Önemli madenlerin katma değerleri (Milyon TL)Yapıtaşı Kireçtaşı Kum,çakıl Kil Mer. har.taş. gran.parça tozlarıÖnemli madenlerin tuvenan üretim miktarıTaşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil ve Taşocakları sektörünün altmaden grupları itibariyle katma değer payları ise aşağıdaki grafikte yer almaktadır.Görüldüğü gibi, bu sektördeki en büyük katma değeri %41.6 oranla kum ve çakıloluşturmaktadır. Bunu sırasıyla %20.2 payla mermer haricindeki taşların granül haldeki parçave tozları, %16 payla kireçtaşı, %11 payla yapıtaşı, %10 payla diğer madenler, %1 payla kilizlemektedir.Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil ve Taşocakları sektörünün illeritibariyle katma değer payları aşağıdaki grafikte verilmiştir;Yukarıdaki grafikte de görüldüğü gibi, iller itibariyle bu sektördeki en büyük katmadeğeri %9,2’lik oranla İstanbul ili oluşturmaktadır. Bunu sırasıyla Bursa, Ankara, Antalya,Sakarya, Çanakkale, Balıkesir, İçel, Gaziantep, İzmir,Kocaeli ve Edirne illeri izlemektedir. Buillerin katma değerdeki toplam payı %46.3’tür.2.4. Mevcut kapasite ve KullanımıÜlke genelinde bir çok irili ufaklı tesislerin faaliyet gösterdiği bu sektörde, talebe görekapasite arttırımları kısa sürede sağlanabilmektedir. Üretime başlama süresinin kısa olmasınedeniyle tesis bazında uzun vadeli planlama yapılmamaktadır. Talebin yoğun olduğudönemlerde kolay temin edilebilir makine ve ekipmanlar kullanılarak üretim artışıgerçekleştirilebilmektedir. Sektör olarak kapasite artırımlarının çok kolay olmasından dolayımevcut kapasitenin kullanılma oranı yüksektir.Kum, % Kireçtaşı %16 Yapıtaşı %11 Diğer %10 Kil %1 granül parça, tozları %20 İstanbul %9 Bursa %7 Ankara %7 İzmir %2 Diğer %45 Antalya %7 Sakarya %6 Edirne %2 Kocaeli %2 G.antep %3 Çanakkale Balıkesir %4 %3 İçel %34. İSTANBUL İLİ ve ÇEVRESİNDE BULUNAN KIRMATAŞ OCAKLARI4.1 İstanbul İli Taşocaklarının Genel Durumuİstanbul ili ve çevresindeki kırmataş ocakları Rumeli yakasında; Cendere, Cebeci,Çatalca; Anadolu yakasında ise; Gebze ve Ömerli’de yoğunlaşmışlardır. Özellikle son 25yıldır Bakırköy, İstinye ve Cebeci’deki ocaklar ile Anadolu yakasındaki Kanlıca ve Kartal’dakitaşocakları bugün tamamen yoğun şehirleşmenin sınırları içinde kalmış ve üretim faaliyetlerisona ermiştir. Çarpık kentleşme içinde yeralan kırmataş ocaklarının yarattığı çevre sorunları(patlatma sonucu oluşan hava şoku, yer sarsıntısı, kaya fırlaması, kırma ve eleme sonucuoluşan toz ve su problemleri) kırmataş ocaklarının ekonomik ve sürekli bir şekildeçalışmalarını zorlaştırmaktadır.4.2 İstanbul İlinde İnceleme Yapılan Bölgelerİl Özel İdare Müdürlüğü ve Marmara Orman Bölge Müdürlüğü’nden alınan bilgilerdoğrultusunda İstanbul il sınırları içerisinde bulunan kırmataş ocakları; Cendere, Cebeci,Çatalca, Gebze ve Ömerli olmak üzere beş bölgeye ayrılarak incelenmiştir. Çalışma yapılankırmataş ocaklarının ruhsat bilgileri, üretim yöntemi ve kapasiteleri, kullanılan patlayıcımaddeler, kullanılan iş makinalarının sayı ve kapasiteleri, kırma-eleme tesisi nihai ürünleri veürün kullanım alanları, ocakta çalışan personel sayısı ve nitelikleri hakkında incelemeleryapılmıştır.4.2.1. Cendere BölgesiCendere havzası, Kemerburgaz-Ayazağa arasında, yaklaşık 10km.aralıkta, KB-GDyönünde, temeli oluşturan grovak-kumtaşı formasyonu içinde doğal bir vadi konumundadır.Cendere vadisi ve civarında ‘kırmataş-agrega’ ocaklarında izlenen ardalanma, en üsttekuvaterner yaşlı alüvyon ve yamaç molozu, pliosen yaşlı kum-çakıl, paleozoik yaşlı grovak,ara geçiş sonu olarak killi şistler ve onu takiben kumtaşı şeklindedir.Cendere bölgesinde şu anda 5 beton santrali, 2 asfalt üretim tesisi ve 12 kırmataşocağı mevcuttur. Bölgede bulunan 12 taşocağından, Çebi, Tokatlı, İstaş, Güzeltaş Kartaşfirmalarına ait 5 ocak şu anda kapanmış durumdadır. Bölgede inceleme yapılan ocaklarlailgili bilgiler tablo 4’te verilmektedir.Akdağlar Hazır beton, yol ve alt yapı malz Sinpaş Hazır beton, yol dolgu ve alt yapı malz Kapcıoğlu Hazır beton,yol ve dolgu malz.4.2.2. Cebeci BölgesiÇarpık kentleşme sonucu, Cebeci Bölgesi’ndeki taşocakları bugün tamamen yerleşimbölgeleri arasında kalmış olup, İstanbul genelinde bulunan taşocakları sahaları içerisindeçevre sorunlarının en çok yaşandığı bölge durumundadır.Cebeci Bölgesinde şu anda 16 adet kırmataş ocağı mevcuttur. Halen faal olup incelemekapsamına alınan ocaklarla ilgili bilgiler Tablo 6’da verilmektedir.Tablo 5; Cebeci Bölgesi’nde Bulunan Taşocaklarına Ait Genel BilgilerOcağın adı Ruhsat (Bin ton)Kayalar Hazır beton, dolgu ve temel malz. Sitaş A.Ş. Hazır beton, yol ve dolgu malz. Erler Yapı Hazır beton,dolgu malz.  Yol ve Yapı Hazır beton, yol, dolgu ve alt yapı malz. Öz-Gün Hazır beton, yol ve dolgu4.2.3.Çatalca BölgesiBölgedeki kırmataş ocakları Çatalca ilçesine 6 km. mesafedeki Sarıkayatepemevkiinde bulunmaktadır. Bölgenin yerleşim yerlerine yakın olması nedeniyle, patlatmasonucu meydana gelen gürültü, titreşim ve tozdan dolayı sorunlar yaşanmaktadır.Bölgede şu anda 8 kırmataş ocağı mevcut olup, May, Makyol ve Agrega-Sa firmalarına aitocaklarda incemelerde bulunulamamıştır. İnceleme yapılan ocaklara ait detaylı bilgiler Tablo6’da verilmektedir.4.2.4.Gebze Bölgesiİstanbul-İzmit karayolunun (E-5) kuzeyinde yer alan, Kocaeli Gebze İlçesi TavşanlıKöyü Taşkaldıran Mevkiindeki kireçtaşı ocakları (Hereke Formasyonu) Gebze Taşocaklarıİşletmecileri tarafından işletilmektedir.Bölgede şu anda 15’i faaliyet halinde olmak üzere toplam 17 ocakbulunmaktadır.Kapıcıoğlu ve Emsa taşocağı işletmeleri kapalı olup, inceleme yapılanocaklarla ilgili bilgiler Tablo 7’de verilmektedir.Tablo 7; Gebze Bölgesinde Bulunan Taşocaklarına Ait Genel Bilgiler4.2.5.Ömerli BölgesiBölgedeki kırmataş ocakları Ömerli Beldesi’ne 3-5 km. mesafede yer almaktadır.Üretilen malzemeler, hazır beton, yol ve dolgu malzemesi olarak kullanılmaktadır.Bölgede şu anda 12 kırmataş ocağından, Selim Usta ve Baran firmalarına ait ocaklarkapanmış durumdadır. Orkisan, Entegre, Doğutaş, Taş Maden şirketlerine ait ocaklardainceleme yapılamamıştır. İnceleme yapılan ocaklara ait detaylı bilgiler Tablo 8’deverilmektedir.Tablo 8; Ömerli Bölgesinde Bulunan Taşocaklarına Ait Genel Bilgilerasfalt malz. 4.3. SONUÇLARİnceleme alanı olan İstanbul ili ve çevresinde kırmataş ocakları; Rumeli yakasındaCendere, Cebeci, Çatalca; Anadolu yakasında ise Gebze ve Ömerli bölgelerindeyoğunlaşmışlardır. Özellikle son 25 yıldır Rumeli yakasında bulunan Bakırköy, İstinye veCebeci’deki kireçtaşı ocakları ile Anadolu yakasındaki Kanlıca ve Kartal’daki taşocaklarıbugün tamamen yoğun şehirleşmenin sınırları içinde kalmış ve üretim faaliyetleri sonaermiştir. Türkiye’nin jeolojik özellikleri gereği içinde bulunduğu deprem riski, nüfusun veberaberinde yapılaşmanın hızla artması, yapı malzemesi olarak kullanılan kırmataşagreganın kaliteli üretimini zorunlu kılmaktadır.1990-2000 yılları arasında İl Özel İdare tarafından 98 adet taşocağı, 44 adet kumçakıl,4 adet kireç ocağı, 55 adet kum ocağı ruhsatı verilmiştir.Bu çalışma kapsamında, inceleme yapılan bölgeler arasında üretim kapasitesikıyaslaması yapılacak olursa, Gebze Bölgesi grafikte de görüldüğü gibi birinci sırada yeralmaktadır.5. TÜRKİYE ve DÜNYADA AGREGA ORGANİZASYONLARI ve İŞLEVLERİ5.1 TÜRKİYEDE AGREGA BİRLİKLERİ5.1.1. Agrega Üreticileri Birliği DerneğiDerneğin adı Agrega Üreticileri Birliği Derneği olup, kısa adı Agrega ÜreticileriBirliği’dir. Dernek Aralık 2001 tarihinde İstanbul’da kurulmuştur. Derneğin amacı,yurdumuzda kaliteli ve standartlara uygun beton ve asfalt agregası üretilmesi ve bununyaygınlaştırılması, agrega sektöründe kalitenin yükseltilmesidir.5.2. DÜNYA’DA AGREGA BİRLİKLERİ5.2.1. Amerika Birleşik Devletlerindeki Örgütler5.2.1.1. Ulusal Taş Kum ve Çakıl BirliğiNSSGA Amerika’nın Ulusal Taş, Kum ve Çakıl Birliğidir. 12 Şubat 2001’de NationalStone Association (Ulusal Taş Birliği) ve National Aggregates Association (Ulusal AgregaBirliği) birleşerek NSSGA’yı oluşturmuştur. NSSGA, Washington’daki yasama vedüzenleme işlerinde endüstrideki işletmelerin çalışmalarını etkileyecek konular ileilgilenmektedir. NSSGA’ya üyelik birliğin kaynaklarının kullanımına olanak sağlamaktadır.Birlik delme-patlatma , otomasyon, agrega satışları, çevre, emniyet ve sağlık ile ilgiliteknik seminerler ve endüstri personelini eğitici kurslar düzenlemektedir. NSSGAöncelikle, agrega araştırmalarının merkezi olan Teksas Üniversitesi / Teksas A&M’ninkurulmasına yardımcı olmuştur. Birlik bir çok eğitsel doküman düzenlemektedir. Üyeleriendüstrideki gelişmelerden haberdar etme amacıyla iki ayda bir taş , kum ve çakılmagazini ve iki haftada bir NSSGA e-bülteni çıkarılmaktadır.ABD’de eyaletlerdeki NSSGA’ya bağlı bazı önemli agrega birlikleri aşağıdaki tablodaözet olarak verilmiştir.17Eyalet NSSGA’ya Bağlı Agrega BirliğiArizona Arizona Rock Products Association California Construction Materials Association of CaliforniaSouthern California Rock Products Association Florida Florida Concrete & Products Association Florida Limerock& Aggregate Institute Georgia Georgia Crushed Stone Association Georgia Mining Association Florida Florida Concrete & Products Association Florida Limerock & Aggregate InstituteGeorgia Georgia Crushed Stone Association Georgia Mining Association Indiana Indiana Mineral Aggregates Association Kansas Kansas Aggregate Producer Assocation Ready Mix Concrete Association Kentucky Kentucky Crushed Stone Association Louisiana Concrete & Aggregates Association of Luisina Massachuetts Massachusetts Aggregates Association & Asphalt Pavement Association Michigan Aggregates Association New Jersey New Jersey Concrete& AggreatesAssociation New Mexico New Mexico Ready Mix Concrete &Aggregates New York New York Construction Materials Association Ohio Ohio Aggregates & Industrial Minerals AssociationOklahoma Oklahoma Aggregates Association Pennsylvania Aggregates & Concrete AssociationTexas Texas Aggregates & Concrete Association Virginia Virginia Aggregates Association5.2.2.2. Uluslararası Agrega Araştırma Merkezi (ICAR)Merkez, AFTRE (Aggregates Foundation for Technology, Reseach and Education)tarafından 1992’de kurulmuştur. ICAR, agrega araştırmalarının uluslararası merkezidir.Amerika’nın en önemli iki mühendislik üniversitesindeki araştırmacıları, endüstriyatırımcılarını ve tecrübeli agrega üreticilerini biraraya getirmektedir. The University ofTeksas at Austin (UT) ve Teksas A&M University at Collage Station (TAMU) ile birlikteçalışmaktadırlar.Merkez, en son bilgileri yıllık sempozyum, atelye ve seminerler, bültenler, araştırmaraporlarını ilgilere sunmaktadır. Merkezin gerçekleştirdiği yıllık sempozyum sınırsızagrega konuları ve asfalt beton, agrega ve portland beton konularını içermektedir.Merkezin amacı, diğer üniversiteler ile birlikte yıllık agrega ile ilgili bilimsel ve teknikaraştırmaları yönetmek, agrega başlıkları altında mühendisleri veya mühendis adayı18öğrencileri geliştirmek amacıyla kurslar ve eğitim programları yürütmek, agregateknolojisi ile ilgili bir bilgi bankası oluşturmak, araştırma sonuçlarını pratik yaşamaaktarmak olarak özetlenebilir.5.3.İngiltere5.3.1. Taşocağı EnstitüsüTaşocağı Enstitüsü dünyanın 50 ülkesinde 6000 üyesi bulunan, doğal maddeleriçıkarmaya ve işlemeye dayalı sanayiler ile ilgili olan, inşaat malzemeleri ve taşocağından taşçıkarma işi ile uğraşan uluslar arası ve profesyonel bir kuruluştur.Enstitüye üyelik dünyadaki herhangi bir ülkede yüzey minerallerinin çıkartılması vebunların işlenmesi ile ilgili sanayi kollarında çalışan nitelikli ve sorumluluk gerektiren birkonumda bulunan herkese açıktır.5.3.2 İngiliz Agrega Üreticileri BirliğiEnstitü dünya çapında bireysel üyelere sahiptir ve bu üyelerin en yoğun olarakbulunduğu ülkeler Avustralya, Hon Kong, Malezya, Yeni Zelanda, Güney Afrika ve BirleşikKrallıktır. Enstitü İngiltere’de 1917 yılında kurulmuştur ve bugün İngiltere, İskoçya, Galler veKuzey İrlanda’da 3000 üyesi vardır. Avusturalya 1300 üyesi ile Pasifik Bölgesindeki en büyükgrubu oluşturur ve 350 üyesi bulunan Yeni Zelanda ve Malezya ile sıkı bağlarıvardır.Kuzeyde 150 üyeli Hong Kong bulunmaktadır ve hem kendi sınırları içinde hem dekomşu bölge olan Çin Halk Cumhuriyeti’nde faaliyet göstermektedir.İngiliz agrega üreticileri birliği İngiltere’nin bağımsız taşocağı operatörlerinin ticari çıkarlarınıtemsil etmek ve korumak üzere kurulmuştur. Birlik şu anda ilgili devlet daireleri tarafındantanınmaktadır.5.3.3. Taşocakları Ürünleri BirliğiTaşocakları Ürünleri Birliği, deniz ve karadan kırmataş, kum ve çakıl sağlayan asfaltve kaldırımtaşı, hazır beton, silis kumu, tarımsal ve endüstriyel kireç, cüruf, harç sağlayanişletmeleri temsil eden ticari bir birliktir. İngiltere’nin taşocağı endüstrisinin %90’ını temsilettiklerinden dolayı İngiltere’nin taşocağı endüstrisinin uluslar arası bağlantı noktasıdır. Birlik,ayrıca üyelerin ulusal ve yerel alanda, devlet daireleri, yerel yönetimler, profesyonel ticarioluşumlar ve Avrupa’daki diğer bağlantılar ile plan ve teknik meseleler ile ilgili politikalarınıtemsil etmektedir. Tarımsal Kireç Birliği, İngiliz Agrega Deniz Üreticileri Birliği, İngiliz KireçBirliği, Harç Endüstrisi Birliği, Silis ve Toprak Kumu Birliği diğer organizasyonlardır.5.4 Yeni Zelanda5.4.1 Yeni Zelanda Agrega ve Taşocağı BirliğiÜlkede 1969’da çakıl ve benzeri malzemeleri çıkaran şirketler Yeni Zelanda AgregaBirliği olarak şekillenmişlerdir. Günümüzde Agrega ve Taşocakçılığı Birliği adını almıştır.Birlik seksenden fazla üye şirkete sahiptir. Üye kuruluşların %70’inden fazlası YeniZelanda’nın Agrega ve diğer işlenmemiş malzeme ihtiyacını karşılamaktadır. Birliğinamaçladığı ilkeler;Endüstrinin çevresel performansının gelişmesine yardımcı olmak.Merkez ve yerel hükümetlerin planları ile ilgili bir lobi oluşturmak.Taşocağı meseleleri ve endüstri kontrolü ile ilgili düzenlemelerde devlet ilebağlantıda olmak.Planlamacılar, taşocakları ve topluluklar ile irtibatı sağlayarak Agrega’nıngeleceğini sağlamak olarak özetlenebilir.195.5.Avustralya5.5.1.Avustralya Taşocakçılığı Enstitüsü5.6.Malezya5.6.1Malezya Taşocakçılığı Enstitüsü6.SEKTÖRÜN SORUNLARITüm inşaat sektörünün en büyük girdisi olan agreganın üretildiği işletmeler tamanlamıyla kaos yaşamaktadırlar. Sektörün yaklaşık %85’inin ruhsat işlemleri 6 Haziran 1317(1901) tarihinde yürürlüğe giren Taş Ocakları Nizamnamesi ile düzenlenmektedir. Kum-Taşocağı işletmek amacıyla Ç.E.D iznini alabilmeyi başarabilen kişi veya kurumlar Milli EmlakGenel Müdürlüğü’ne müracaat ettiğinde doğrudan kiralama yerine ihale yöntemiyle karşıkarşıya kalmaktadırlar. Mevcut uygulamada genel olarak Milli Emlak kiralaması 5 yıl, Özelİdare ruhsatı ise 3 yıl olarak verilmektedir. Bu süreler sonunda da ocak doğrudan eskisahibine verilmek yerine ihaleye çıkarılmaktadır. Hukuki altyapısı sağlam olmayan busektörde 3-5 yıllık ruhsatlara güvenemeyen işletmelerin uzun vadeli yatırıma gitmesi demümkün olmamaktadır.Bu kaosun giderilmesi için taş ocağı malzemeleri başta olmak üzere ülkenin doğalkaynakları tek bir kanun kapsamına alınmalıdır. Uygulayıcı mercinin taşra teşkilatları damutlaka kurulmalıdır. İşletme ruhsatını, çevre iznini, gayri Sıhhi Müessese ruhsatını alabilenişletmelere uzun vadeli çalışma olanakları sağlanarak (kalıcı işletme ruhsatı, korunabilensağlık koruma bantları, orman ve hazine arazilerinin kiralanmasında devamlılık vb. ) sektörgüvence altına alınmalıdır. Dağlarda, kırsal kesimlerde, yerinde iş imkanı yaratan, tüm altyapısını kendisi kuran sektörde, diğer sanayi işletmelerine göre daha fazla olarak alınanrüsum ödemeleri, devlet hakkı, fon ödemeleri gibi bedeller kaldırılmalı veya kabul edilebiliroranlara indirilmelidir. Ayrıca sektöre gerekli yardım ve teşvikler sağlanmalıdır.Kullanıcılara ait madde depolarından istenen mevzi imar zorunluluğu kaldırılmalıdır.Çünkü bu depoların işlevi ocak çalışması tamamlandığında biteceği için imar planındaki bukalıcılığın da bir gerekliliği yoktur. Bunun yerine sağlık koruma sınırları içinde kalan bölgedegüvenlik mesafelerinin uygulanması yeterli olacaktır.Sektörün acil çözüm bekleyen sorunlarını şu başlıklar altında toplayabiliriz;Taş Ocakları Nizamnamesine tabi olan kum-taş gibi tüm doğal kaynaklar Maden Kanunukapsamına alınmalıdır. Mevzuat, taşra teşkilatları da olan tek bir merci tarafındanyürütülmelidir.Yatırımcıya uzun süreli ruhsat ve kiralama güvencesi sağlanmalıdır.Agrega üreticilerinin tümünü kapsaması gereken madencilik sektörünün %14’leri bulanilave vergi yükü hafifletilmelidir.Maden kanunu kapsamında çalışan agrega üreticilerine Madencilik Fonundan krediverilmemesi uygulaması kaldırılmalıdır. Bu işletmeler de kredilendirilmelidir.Ülkemizdeki enerji fiyatları, orman kullanım bedelleri ve maliye ücretlerinin çok yüksekolması maliyetin artmasında önemli bir faktör olarak sektörü olumsuz yöndeetkilemektedir.Agrega üreticilerinin de tümüyle içinde olması gereken madencilik sektöründekiyatırımcıların tek bir merci ile muhatap olmaları sağlanmalı, mevzuattan ve bürokrasidendoğan olumsuz etkilerin ortadan kaldırılması açısından madencilik sektörü tümüyle tek birbakanlığın koordinasyonuna verilmelidir.Kullanıcılara ait patlayıcı madde depolarının eski yönetmelik şartlarına uygunluğu yeterligörülmelidir.7. ÇEVREYE YÖNELİK POLİTİKALARGünümüzde agrega üretiminin büyük bir kısmı taşocaklarından sağlanmaktadır.Madencilik yöntemleri ile üretimin yapıldığı bu ocaklarda gerekli önlemlerin alınmamasıdurumunda olumsuz çevresel etkiler meydana gelmektedir. Özellikle gelişen şehirleşmeyeparalel olarak belediye imar planı sınırlarının genişlemesi ve önceden imar planında yerleşimyeri olarak planlanmayan yerlerin de imar planı sınırları içine gerek gecekondulaşma,21gerekse de toplu konut üretimi nedeniyle alınması, mevcut taşocaklarının özellikle büyükşehirlerde yerleşim alanları içinde kalmasına neden olmuştur.Taşocakları, işletme sırasında çevrelerindeki yerleşim alanlarında toz, gürültü ve yersarsıntısı (vibrasyon) gibi olumsuz etkiler yaratmakta, ayrıca gelişigüzel açılan ocaklar, şehirgörüntüsüne oldukça ters düşen görsel olumsuzlukları da beraberlerinde getirmektedirler.Taşocaklarının çevresel etkileri;1. Toz2. Sarsıntı (vibrasyon), gürültü, taş fırlaması3. Görsel kirlilik olmak üzere 3 ana başlıkta toplanabilir.Bu olumsuzlukların önlenebilmesi için mevcut taş ocaklarının denetlenerek çevreye veyerleşim alanlarına olan etkileri en aza indirgenmeli, yerleşim alanları içinde kalan potansiyeltaşocaklarına çalışma izni verilmemelidir. Aynı şekilde potansiyel imar alanları içindetaşocağı işletme ruhsatı verilmemelidir. Tüm yeni taşocağı izinleri, mevcut ve potansiyel imarsahaları dışında bulunan bölgelerde verilmelidir.Ayrıca, açılacak olan taşocaklarının yerleşim birimlerine olan etkilerinin en azaindirgenmesi için, bu sahaların çevresinde en az 3 km. genişliğinde koruma bantlarıoluşturulmalı ve bu bantlar içerisinde yasal yapılaşmaya izin verilmemeli, yasal olmayanyapılaşma ise engellenmelidir.Taşocağı ruhsatı almak için Valilik Makamı’na yapılan başvuru, madencilik faaliyetleriyleilgili olmayan kurumlarla yapılan yazışmaların dikkate alınmasıyla değerlendirilereksonuçlandırılmakta, madencilik faaliyetleriyle doğrudan ilgili olan kurumların ise görüşüalınmamaktadır. Örneğin, Sıtma Savaş Derneği gibi kurumlardan görüş alınırken, Madenİşleri Genel Müdürlüğü gibi madencilik faaliyetleriyle doğrudan ilgili kurumlardan herhangi birgörüş istenmemektedir.Ruhsat işlemleri sırasında, müracaatçıdan yapacağı işi detaylı olarak anlatan ve gösterenbir işletme projesi istenmemekte, bu ise üretimin düzensiz ve plansız yapılmasına nedenolmaktadır. Ayrıca üretim sırasında gerekli kontrol ve denetimin, konusunda uzman ve ehilkişiler tarafından daimi olarak nezaretçilik yapılmaması nedeniyle çeşitli iş kazaları ve çevresorunları da söz konusu olmaktadır.Üretim çalışmaları sırasında bir çok ocakta uzman kişilerin (teknik elemanların) daiminezaretçi olarak ocakta bulunmamaları, gelişigüzel ve plansız ve fazla miktarda patlayıcımaddenin aynı anda kullanımına neden olmakta, bu ise aşırı miktarda toz, gürültü ve yersarsıntısı gibi çevresel sorunları beraberinde getirmektedir. Ayrıca taş fırlamaları nedeniylecan ve mal güvenliği tehlikeye girmektedir. Özellikle galeri patlaması yapıldığı durumlarda buolumsuzluklar katlanarak artmaktadır.Yetersiz makine ve yöntemlerle çalışan bu nevi ocaklarda plansız üretim yapıldığı için, 20m’den başlayıp 200m’ye varan yükseklikte aynalar oluşmaktadır. Düzensiz ve plansız çalışanbu tür ocaklar çok çirkin bir görüntü oluşturmanın yanında çalışanların iş güvenliği açısındanda tehlike yaratmaktadır. Ayrıca, maden kanununa göre yapması zorunlu olan üretim sonrasıdüzenlemeleri (reklamasyon), düzgün basamak oluşturmadan bu tür ocaklardagerçekleştirmek oldukça zordur. Ocaklar terk edildiğinde bu düzensizlik taşocaklarınınyakınında ikamet edenler ve özellikle çocuklar için çok büyük bir tehlike kaynağıoluşturmaktadırlar.8. ÖNERİLERKum ve taş ocakları acilen Maden Kanunu kapsamına alınmalıdır. Uzun süreli ruhsatverilmesi ile çalışma güvencesi alan işletmeler çevre açısından daha kalıcı ciddi yatırımlaryapacaktır.22Taş ve kum ocaklarının Maden kanunu kapsamına alınana kadar geçecek süre içindeverilecek ruhsatlar için görüş alınacak kurumlar arasına Maden İşleri Genel Müdürlüğüve/veya Maden Mühendisleri Odası da alınmalıdır.Taşocaklarında sürekli yapılan delme, patlatma, kırma ve eleme işlemleri doğrudanMaden Mühendisleri’nin çalışma alanına girmektedir. Hazırlık ve üretim çalışmaları sırasında,çalışan taşocağının kapasitesine bağlı olarak en az (bir) Maden Mühendisi’nin daiminezaretçi olarak görev yapması zorunlu olmalıdır. Üretim çalışmaları sırasında galeripatlatmaları kesinlikle yapılmamalı, basamaklar halinde üretim yöntemi uygulanmalıdır.Ayrıca, yapılacak patlatmalar sırasında çevreyi ve işyerini en az etkileyecek patlayıcı maddemiktarının belirlenmesi için araştırmalar yapılmalı ve uluslararası standartlardanyararlanılarak en uygun miktar belirlenmelidir.Açık ocaklardaki toz, işletme içindeki yolların sürekli sulanması ile bastırılmamalıdır.Kırma-eleme tesislerinde ise gerek sulama, gerekse siklonlar yardımıyla toz tutulmalı çevrekirliliği engellenmelidir.Hazırlanacak olan İşletme Projesi’nde üretim sonrası yeniden düzenleme işlemlerininnasıl yapılacağı detaylı olarak belirtilmelidir. Ayrıca oluşturulacak olan bir fonda toplanacakolan para ile üretim bittikten sonra yapılacak olan düzenlemelerin parasal kaynağısağlanmalıdır.Tüm tükenebilir doğal kaynakların milli servet olduğu unutulmamalı, bunların enverimli şekilde kullanımını sağlamak için tüm yer altı kaynakları bir yasada toplanmalıdır.Dolayısıyla mevcut taş ocakları da Maden Kanunu kapsamına alınmalı ve tek elden denetimsağlanmalıdır.Ageraga sektörü teşkilat yasası ve taşra teşkilatları olan Maden İşleri GenelMüdürlüğü’nce denetlenmelidir. Bu sayede şu an için sahipsiz olan sektör devletçesahiplenilmiş olacaktır.9. ULAŞILMAK İSTENEN AMAÇLARKum, çakıl ve mıcır için ihracat-ithalat söz konusu olmadığı, üretilenin stokyapılmadan tüketildiği göz önüne alındığında sadece 2000-2005 yurtiçi talep projeksiyonunuirdeleyerek diğer alanlardaki kullanım artışlarının da yaklaşık olarak çimento üretim-tüketimartış oranında olacağını varsayarak düzenlenen Tablo 6. ‘da Sekizinci Kalkınma Planıdönemindeki kum, çakıl ve kırmataş toplam ihtiyacı ve satış gelirleri belirlenmiştir. Budeğerler Çimento Müstahsiileri Birliği tarafından açıklanan 5 yıllık çimento talepprojeksiyonları göz önüne alınarak hazırlanmıştır.Kum sarfiyatı genelde çakıl ve mıcır sarfiyatının yarısı olmaktadır.Cam sanayiinde kullanılan yüksek silikat kumu gibi özel amaçlı kumlarla altın, linyit vediğer metalik mineralleri içeren kumlar için yapılan ve yapılacak üretimler ABD’de olduğu gibiagrega kapsamı dışında bırakılmıştır.Tablo 10; Çimento ve agrega sektörleri üretim hedefleri ve satış geliri2000 2001 2002 2003 2004 2005Çimento sektörü üretim hedefleri Beton agregasına ait üretim hedefleri  Asfalt vd.agregalara ait üretim hedefleriToplam agrega üretimKaynak: TÇMB ve DİEDiğer kullanım alanlarındaki artış oranlarının da çimento sektöründeki artış oranına eşit olacağı kabuledilmiştir.9.1 VII. Plan Döneminde Öngörülen Üretimin Gerçekleşme OranıVII. Plan döneminde hedeflenen üretim miktarları ve bu üretim miktarlarınıngerçekleşme oranları Tablo 7’de verilmiştir. Geçmiş yıllarda inşaat sektöründe yaşananolumsuzluklar, VII. Plan döneminde hedeflenen agrega üretim miktarlarınaulaşılamamasında etkili olmuştur.10. MADENCİLİKLE İLGİLİ DEĞİŞKENLERİN TANIMLARITuvenan: Maden ocağından çıkarılan ve herhangi bir zenginleştirme işlemine tabiitutulmamış cevher veya kömür.Ayıklanmış: 1. Çevredeki kıymetli mineralleri çeşitli fiziksel özelliklerinden yararlanmaksuretiyle birbirinden ve damartaş minerallerinden (gang) ayırma işlemi.2. Zenginleştirme.Elenmiş: Ürünleri tane boyutlarına göre ayırmak için uygulanan kuru ve yaş olarak yapılansınıflandırma işlemi.Genleşmiş: Tasnif edilmiş pertilin 850-1150 C’de ısıtılması sonucu elde edilen hacmibüyümüş, düşük yoğunluktaki madde.Kırma: İyi dilinim göstermeyen minerallerin darbe etkisi ile parçalanmasıKonsantrasyon: Cevher içindeki gang maddesinin ayrılması sonucu geri kalan miktariçindeki faydalı mineral oranının yükselmesiÖğütme: Tane boyutlarının 5 mm.’nin altına düşürülmesi işlemiParça: maden ocağından çıkarılan tuvönan madenden ekonomik bakımındandeğerlendirilemeyen maddeler ayrıldıktan sonra geri kalan kısım.Girdi: Satın ve devralınan mal ve hizmetler , yıl başı stokları (hammadde, yakıtlar, yardımcımaddeler ve ambalaj malzemesi) ile dışarıdan satın alınan elektrik değerleri toplamından yılsonu stokları değerinin (hammadde, yakıtlar, yardımcı maddeler ve ambalaj malzemesi)çıkarılması ile elde edilir.Çıktı: Satışlar ve başkalarına yapılan hizmetler karşılığı elde edilen gelirler, yıl sonu yarımamul ve mamul stokları, yıl içinde satılan elektrik ile işyerinin kendi personeli tarafındanihtiyacı için imal edilen sabit değerler toplamından yıl başı yarı mamul ve mamul maddelerstoklarının çıkarılması ile elde edilmiştir.Katma değer: Çıktı değerinden, girdi değerinin çıkarılması ile elde edilmiştir.Çalışanlar ortalaması: On iki aylık ücretle çalışanlar ortalamasına temmuz ayında işyerindeçalıştığı bildirilen iş sahibi ve ortaklarla, ücretsiz çalışan aile fertlerinin ilavesi ile eldeedilmiştir.Sabit Sermayeye yıl içinde yapılan gayri safi ilaveler: İşyerinin kendi personeli tarafındanyapılan sabit değerler ile ihale yolu ile yaptırılan sabit değerlerin yıl içinde yapılan kısmı,büyük tamir ve bakım harcamaları ve sabit değerler için yapılan etüd, proje ve montajgiderleri, işyeri tarafından kullanılan, kullanılış süresi bir yılı aşan ve sabit sermaye hesabınakaydedilen; yeni ve kullanılmış olarak yurt içinden satın alınan, ithal edilen makine, teçhizatve ulaştırma aracı. Bina, arazi islahı, diğer inşaat, arsa ve arazi demirbaş türünden büromalzemesi ve döşeme satın alış değerlerinden dahil olmak üzere yıl içinde sabit sermayesatış değerinin çıkarılması ile elde edilmiştir.2511. TABLO ve GRAFİKLERTABLO 1 :Agrega Standartları TablosuTABLO 2 :Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamında çalışan kum, kil ve taşocaklarısektöründeki 2000 yılına ait stok ve üretim değerleriTABLO 3 :Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil ve Taşocaklarıİşletmelerinin sayıları, çalışanlar ortalaması, tuvenan üretim miktarları, katma değer ve katmadeğer paylarıTABLO 4 :Cendere Bölgesi’nde bulunan taşocaklarına ait genel bilgilerTABLO 5 :Cebeci Bölgesi’nde bulunan taşocaklarına ait genel bilgilerTABLO 6 :Çatalca Bölgesi’nde bulunan taşocaklarına ait genel bilgilerTABLO 7 :Gebze Bölgesi’nde bulunan taşocaklarına ait genel bilgilerTABLO 8 :Ömerli Bölgesi’nde bulunan taşocaklarına ait genel bilgilerTABLO 9 :ABD’de eyaletlerdeki NSSGA’ya bağlı bazı önemli agrega birlikleriTABLO 10 :Çimento ve agrega sektörleri üretim hedefleri ve satış geliriTABLO 11 :8.Plan döneminde hedeflenen ve gerçekleşen agrega üretimleriGRAFİK 1 :Betonda kullanılan agrega oranlarıGRAFİK 2 :Önemli madenlerin katma değerleriGRAFİK 3 :Önemli madenlerin tuvenan üretim miktarıGRAFİK 4 :Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil ve Taşocaklarısektörünün alt maden grupları itibariyle katma değer paylarıGRAFİK 5 :Taşocakçılığı Nizamnamesi kapsamına giren Kum, Kil ve Taşocaklarısektörünün iller itibariyle katma değer payları